Clima w XXI Wieku: Komfort, Zdrowie i Zrównoważony Rozwój

Clima w XXI Wieku: Komfort, Zdrowie i Zrównoważony Rozwój

Współczesny świat stawia przed nami nowe wyzwania, a jednym z najbardziej palących jest zapewnienie komfortowego i zdrowego środowiska życia oraz pracy, niezależnie od kaprysów pogody. W tym kontekście, rozwiązania z zakresu clima, czyli szeroko pojętej kontroli klimatu wewnętrznego, stają się nieodzownym elementem nowoczesnych budynków. To już nie tylko kwestia chłodzenia w upalne dni, ale kompleksowy system zarządzania temperaturą, wilgotnością, czystością i świeżością powietrza, mający bezpośredni wpływ na nasze samopoczucie, wydajność i zdrowie. Czy wiesz, że odpowiednio dobrana i utrzymana klimatyzacja może zwiększyć produktywność w biurze nawet o 10-15%, a w domu zapewnić spokojniejszy sen i lepszą jakość życia? Zanurzmy się w świat nowoczesnych systemów clima i odkryjmy ich pełny potencjał.

I. Klimatyzacja jako Fundament Dobrego Samopoczucia i Efektywności

Klimatyzacja od dawna przestała być luksusem, stając się standardem, a nawet koniecznością w wielu domach i praktycznie wszystkich nowoczesnych przestrzeniach biurowych. Jej rola wykracza daleko poza samą kontrolę temperatury. To inwestycja w komfort cieplny, który ma bezpośrednie przełożenie na jakość naszego życia, zarówno prywatnego, jak i zawodowego.

W warunkach domowych, zwłaszcza w obliczu narastających fal upałów, klimatyzacja zapewnia azyl od palącego słońca, umożliwiając spokojny odpoczynek i regenerację. Badania naukowe wielokrotnie potwierdzały, że wysokie temperatury negatywnie wpływają na jakość snu, co z kolei prowadzi do zmęczenia, drażliwości i obniżonej odporności. System clima utrzymuje optymalną temperaturę (zazwyczaj rekomenduje się około 22-24°C w pomieszczeniach mieszkalnych), co sprzyja głębszemu i bardziej efektywnemu snu. Ponadto, nowoczesne klimatyzatory często posiadają funkcję osuszania powietrza, co jest nieocenione w wilgotne dni – nadmierna wilgoć nie tylko sprzyja rozwojowi pleśni i roztoczy, ale także potęguje odczucie gorąca.

W środowisku biurowym, gdzie liczy się każdy procent efektywności, odpowiednie warunki klimatyczne są kluczowe. Przegrzane lub zbyt zimne pomieszczenia, a także niska jakość powietrza, prowadzą do spadku koncentracji, zmęczenia i zwiększonej liczby błędów. Według badań przeprowadzonych przez Uniwersytet Harvarda, optymalna temperatura w biurze (ok. 22°C) może zwiększyć produktywność pracowników o imponujące 10-15%. Inwestycja w system clima to zatem nie tylko dbałość o dobrostan zespołu, ale także wymierna korzyść biznesowa. Dodatkowo, w biurach, gdzie często pracują setki osób, sprawna klimatyzacja z funkcją filtracji powietrza ogranicza rozprzestrzenianie się wirusów i bakterii, zmniejszając absencje chorobowe.

Korzyści płynące z inwestycji w systemy clima są wielowymiarowe:

* Komfort termiczny przez cały rok: Możliwość chłodzenia latem i dogrzewania w okresach przejściowych (funkcja pompy ciepła).
* Poprawa jakości powietrza: Zaawansowane filtry usuwają kurz, pyłki, alergeny, dym, a nawet wirusy i bakterie, co jest kluczowe dla alergików i osób z problemami oddechowymi.
* Optymalna wilgotność: Kontrola wilgotności zapobiega rozwojowi pleśni i grzybów, chroniąc zarówno zdrowie, jak i konstrukcję budynku.
* Wzrost produktywności i koncentracji: W optymalnych warunkach łatwiej skupić się na zadaniach i efektywniej pracować lub uczyć się.
* Ochrona sprzętu: Stabilna temperatura i wilgotność chronią delikatne urządzenia elektroniczne (komputery, serwery) przed przegrzewaniem i awariami.
* Zwiększenie wartości nieruchomości: Obecność nowoczesnej klimatyzacji jest często postrzegana jako atut, podnoszący atrakcyjność i wartość rynkową domu czy mieszkania.

II. Rodzaje Systemów Klimatyzacyjnych: Wybór Skrojony na Miarę

Rynek systemów clima jest niezwykle zróżnicowany, oferując rozwiązania dopasowane do wszelkich potrzeb – od niewielkich mieszkań po rozległe kompleksy biurowe i przemysłowe. Zrozumienie poszczególnych typów pomoże w podjęciu świadomej decyzji, która zapewni optymalne warunki przy racjonalnych kosztach.

1. Klimatyzacja do domu (rozwiązania split):
Najpopularniejszym rozwiązaniem w domach jednorodzinnych i mieszkaniach są systemy typu split. Składają się z jednej jednostki zewnętrznej (agregat) i jednej jednostki wewnętrznej. Charakteryzują się stosunkowo prostym montażem i są idealne do chłodzenia lub ogrzewania pojedynczych pomieszczeń.
* Naścienne (ścienne): Najczęściej spotykane, montowane wysoko na ścianie, oferują dobry przepływ powietrza i są dostępne w wielu wariantach stylistycznych (np. modele HAORI z wymiennymi panelami, które mogą być dostosowane do wystroju wnętrza). Są stosunkowo ciche i efektywne.
* Kasetonowe: Montowane w suficie podwieszanym, idealne do większych, otwartych przestrzeni, równomiernie rozprowadzają powietrze w czterech kierunkach. Praktycznie niewidoczne, co jest ich dużą zaletą estetyczną.
* Kanałowe: Całkowicie ukryte w suficie lub ścianie. Powietrze rozprowadzane jest kanałami do kratek nawiewnych, co zapewnia minimalną ingerencję w wygląd wnętrza. To rozwiązanie ciche i estetyczne, ale wymaga odpowiedniej przestrzeni montażowej.
* Podłogowe: Montowane przy podłodze, przypominają grzejniki. Dobre rozwiązanie tam, gdzie nie ma miejsca na montaż naścienny lub w suficie.

2. Klimatyzacja do biura (rozwiązania multi-split, VRF/VRV):
W przestrzeniach biurowych, gdzie zazwyczaj mamy do czynienia z wieloma pomieszczeniami o zróżnicowanych potrzebach, sprawdzą się bardziej zaawansowane systemy.
* Systemy Multi-Split: Ewolucja systemów split. Jedna jednostka zewnętrzna może obsłużyć od 2 do nawet 5 jednostek wewnętrznych (np. dla małych biur, gabinetów). Pozwalają na niezależną kontrolę temperatury w każdym pomieszczeniu, co znacząco zwiększa komfort użytkowników i optymalizuje zużycie energii. Na przykład, w sali konferencyjnej można ustawić niższą temperaturę podczas prezentacji, podczas gdy w biurach indywidualnych panują inne warunki.
* Systemy VRF/VRV (Variable Refrigerant Flow/Volume): To najbardziej zaawansowane i wydajne rozwiązania dla dużych budynków biurowych, hoteli, centrów handlowych. Charakteryzują się możliwością podłączenia kilkudziesięciu jednostek wewnętrznych do jednej jednostki zewnętrznej, oferując pełną elastyczność w zarządzaniu klimatem. Pozwalają na jednoczesne chłodzenie i grzanie w różnych strefach budynku, co jest niezwykle efektywne energetycznie. Są to systemy o wysokiej początkowej inwestycji, ale oferujące niezrównaną wydajność i oszczędności w długiej perspektywie.

Praktyczna porada: Przed wyborem systemu zawsze konsultuj się ze specjalistą. Dobrze jest przeprowadzić audyt zapotrzebowania na moc chłodniczą i grzewczą, uwzględniając kubaturę pomieszczeń, liczbę okien, izolację budynku, ekspozycję na słońce i liczbę osób przebywających w pomieszczeniu. Niewłaściwie dobrana moc klimatyzatora może prowadzić do jego nieefektywnej pracy, większego zużycia energii i szybszego zużycia komponentów.

III. Kluczowe Parametry i Technologie: Na Co Zwrócić Uwagę Wybierając Urządzenie Clima?

Wybór odpowiedniego urządzenia clima to decyzja na lata, dlatego warto poświęcić czas na zrozumienie kluczowych parametrów technicznych i innowacyjnych technologii. To one zdecydują o komforcie użytkowania, kosztach eksploatacji i wpływie na środowisko.

1. Wydajność chłodzenia i grzania:
Jest to jeden z najważniejszych parametrów, wyrażany w kilowatach (kW) lub BTU/h (brytyjska jednostka termiczna na godzinę). Określa zdolność urządzenia do schładzania (lub grzania) danej powierzchni. Zbyt niska moc nie zapewni odpowiedniego komfortu, a zbyt wysoka będzie skutkować nieefektywną pracą i zwiększonym zużyciem energii (cykle włącz/wyłącz).

2. Klasa energetyczna i wskaźniki efektywności:
Energooszczędność to klucz do niskich rachunków za prąd. Szukaj urządzeń o klasie energetycznej A+++ lub A++.
* SEER (Seasonal Energy Efficiency Ratio): Sezonowy współczynnik efektywności energetycznej dla chłodzenia. Im wyższy SEER, tym bardziej energooszczędne urządzenie w trybie chłodzenia w ciągu całego sezonu.
* SCOP (Seasonal Coefficient of Performance): Sezonowy współczynnik efektywności energetycznej dla grzania. Analogicznie, wyższy SCOP oznacza większą efektywność w trybie grzania.
* Technologia inwerterowa: Absolutna podstawa nowoczesnego klimatyzatora. Silnik inwerterowy płynnie reguluje moc sprężarki, dostosowując ją do aktualnych potrzeb. W przeciwieństwie do tradycyjnych rozwiązań (ON/OFF), które działają z pełną mocą, a następnie się wyłączają, inwerter pracuje stabilnie, zużywając znacznie mniej energii i zapewniając bardziej stałą temperaturę. Może przynieść oszczędności rzędu 30-50% w porównaniu do modeli bez inwertera.

3. Poziom hałasu:
Wyrażany w decybelach (dB), jest szczególnie ważny w sypialniach i biurach. Nowoczesne klimatyzatory są niezwykle ciche. Jednostki wewnętrzne renomowanych producentów (jak np. SEIYA od Toshiba) mogą pracować na poziomie 19-21 dB w trybie cichym, co jest porównywalne z szeptem. Zwróć uwagę na hałas generowany przez jednostkę zewnętrzną, szczególnie jeśli będzie montowana blisko okien sąsiadów.

4. Systemy filtracji i oczyszczania powietrza:
To jeden z aspektów, w którym nowoczesne clima najbardziej się wyróżnia. Nie chodzi już tylko o zatrzymywanie kurzu.
* Filtry HEPA: Skutecznie usuwają cząsteczki pyłków, roztoczy, zarodników pleśni, a nawet bakterie i wirusy (nawet 99,97% cząsteczek o rozmiarze 0,3 mikrona).
* Filtry z węglem aktywnym: Neutralizują nieprzyjemne zapachy (dym tytoniowy, zapachy zwierząt domowych, zapachy kuchenne).
* Systemy jonizacji: Uwalniają jony ujemne, które wiążą się z zanieczyszczeniami w powietrzu, sprawiając, że opadają na powierzchnię lub są łatwiej wyłapywane przez filtry. Tworzą świeże powietrze, podobne do tego po burzy.
* Filtry plazmowe/elektrostatyczne: Wykorzystują wyładowania elektryczne do unieszkodliwiania wirusów i bakterii.

5. Inteligentne funkcje i automatyka:
* Wi-Fi i sterowanie aplikacją: Możliwość zdalnego sterowania klimatyzacją z dowolnego miejsca na świecie za pomocą smartfona. To pozwala na włączenie urządzenia przed powrotem do domu, sprawdzenie jego statusu czy zaprogramowanie harmonogramu pracy.
* Czujniki obecności/ruchu: Urządzenie wykrywa obecność osób w pomieszczeniu i dostosowuje nawiew, aby uniknąć bezpośredniego nawiewu na osoby (funkcja „comfort swing”). Może też przechodzić w tryb oszczędzania energii, gdy nikogo nie ma w pomieszczeniu.
* Autodiagnostyka: System sam informuje o ewentualnych usterkach lub potrzebie konserwacji.
* Tryb snu: Delikatnie podnosi temperaturę w nocy, zapewniając komfort i oszczędność energii.
* Programowanie tygodniowe: Umożliwia ustawienie różnych harmonogramów pracy dla każdego dnia tygodnia.

Renomowane marki klimatyzatorów:
Warto postawić na sprawdzonych producentów, którzy oferują nie tylko wydajne urządzenia, ale także wsparcie techniczne i długoterminową dostępność części zamiennych. Wśród liderów rynku wymienia się m.in. Toshiba (serie takie jak HAORI, SEIYA, SHORAI PREMIUM, SHORAI, DAISEIKAI), Daikin, Mitsubishi Electric, LG czy Panasonic. Każda z tych marek ma swoje flagowe modele i specjalizuje się w różnych aspektach, np. HAORI od Toshiba wyróżnia się designem, SEIYA – cichą pracą i energooszczędnością, a DAISEIKAI – zaawansowaną filtracją i wydajnością.

IV. Profesjonalny Montaż i Regularny Serwis: Fundamenty Niezawodnej Klimatyzacji

Najlepsze nawet urządzenie clima nie spełni swojej roli bez odpowiedniego montażu i regularnej, profesjonalnej konserwacji. To klucz do długowieczności, efektywności energetycznej i bezpieczeństwa użytkowania.

1. Profesjonalny montaż klimatyzacji:
To zadanie dla certyfikowanych specjalistów. Instalacja klimatyzatora wymaga wiedzy z zakresu hydrauliki, elektryki i chłodnictwa.
* Wybór miejsca: Odpowiednie umiejscowienie jednostek (wewnętrznej i zewnętrznej) jest kluczowe dla efektywności. Należy unikać bezpośredniego nasłonecznienia jednostki zewnętrznej, a wewnętrzną umieścić tak, by powietrze równomiernie rozprowadzało się po pomieszczeniu, unikając bezpośredniego nawiewu na miejsca stałego przebywania osób.
* Prawidłowe podłączenie: Należy precyzyjnie wykonać połączenia rur chłodniczych i elektrycznych. Błędy w tym zakresie mogą prowadzić do wycieków czynnika chłodniczego, spadku wydajności, a nawet uszkodzenia sprężarki.
* Odpowiednie orurowanie i izolacja: Rury muszą być odpowiednio zaizolowane, aby zminimalizować straty energii.
* Próba szczelności i odsysanie wilgoci (próżnia): Niezwykle ważny etap. Układ musi być hermetyczny, a przed uruchomieniem należy usunąć z niego całe powietrze i wilgoć. Pozostałości wilgoci prowadzą do powstawania kwasów w układzie, co niszczy sprężarkę.
* Obowiązki formalne: Montaż systemów zawierających fluorowane gazy cieplarniane (F-gazy) wymaga posiadania odpowiednich certyfikatów i rejestracji w Centralnym Rejestrze Operatorów (CRO). Zlecanie montażu firmie bez uprawnień jest nielegalne i niebezpieczne.
* Gwarancja: Profesjonalny montaż jest warunkiem utrzymania gwarancji producenta.

2. Serwis i naprawa klimatyzatorów:
Klimatyzacja, podobnie jak samochód, wymaga regularnych przeglądów. Standardowo zaleca się serwisowanie co najmniej raz do roku, a w przypadku intensywnego użytkowania (np. w biurach) nawet dwa razy do roku (wiosną przed sezonem letnim i jesienią przed sezonem grzewczym).
* Czyszczenie i dezynfekcja filtrów: Filtry gromadzą kurz, pyłki i drobnoustroje. Zaniedbane filtry nie tylko pogarszają jakość powietrza, ale także obciążają urządzenie, zwiększając zużycie energii. Regularne czyszczenie (przez użytkownika) i dezynfekcja (przez serwisanta) są kluczowe.
* Kontrola poziomu czynnika chłodniczego: Sprawdzanie ciśnienia i ilości czynnika. Jego niedobór drastycznie obniża wydajność i może prowadzić do awarii sprężarki.
* Sprawdzenie szczelności układu: Serwisant używa specjalistycznych narzędzi do wykrywania nawet niewielkich wycieków.
* Czyszczenie wymienników ciepła: Jednostki wewnętrzne i zewnętrzne muszą być czyste, aby zapewnić efektywną wymianę ciepła. Kurz i brud na lamellach obniżają wydajność.
* Przegląd elektryczny: Sprawdzenie połączeń i działania podzespołów elektrycznych.

Praktyczna porada: Prowadź dziennik serwisowy. Zapisuj daty przeglądów, zakres wykonanych prac i ewentualne uwagi serwisanta. To pomoże w planowaniu kolejnych wizyt i jest dowodem dbałości o urządzenie w przypadku roszczeń gwarancyjnych. Regularny serwis to inwestycja, która zwraca się poprzez niższe rachunki za prąd i dłuższą żywotność sprzętu.

V. Wentylacja i Rekuperacja: Holistyczne Podejście do Zdrowego Klimatu Wewnętrznego

Klimatyzacja to tylko jeden z elementów kompleksowego zarządzania klimatem wewnętrznym. Równie ważna, a często niedoceniana, jest wentylacja i coraz popularniejsza rekuperacja.

1. Znaczenie wentylacji w pomieszczeniach:
Wentylacja to proces wymiany zużytego powietrza na świeże. W naszych szczelnych, energooszczędnych budynkach, naturalna wentylacja (przez nieszczelności i otwieranie okien) jest często niewystarczająca. Zbyt niska wentylacja prowadzi do:
* Zwiększonego stężenia CO2: Powoduje zmęczenie, bóle głowy, spadek koncentracji. Norma to ok. 600-800 ppm, powyżej 1000 ppm zaczynają się odczuwalne negatywne skutki. W ciasnych, niewentylowanych biurach stężenie CO2 może przekraczać 2000-3000 ppm.
* Gromadzenia się zanieczyszczeń: Lotne związki organiczne (LZO) z mebli, farb, środków czystości; formaldehyd; alergeny; zarodniki pleśni.
* Nadmiernej wilgoci: Sprzyja rozwojowi pleśni, grzybów, roztoczy, niszczy konstrukcję budynku.
* Nieprzyjemnych zapachów: Z gotowania, zwierząt domowych, ludzkiego metabolizmu.

Dobra wentylacja zapewnia stały dopływ świeżego powietrza, rozcieńczając zanieczyszczenia i utrzymując optymalny poziom wilgotności. Jest to fundamentalne dla zdrowia mieszkańców, zwłaszcza dzieci, alergików i osób starszych.

2. Rekuperacja jako nowoczesne rozwiązanie:
Rekuperacja to mechaniczna wentylacja z odzyskiem ciepła. Jest to serce energooszczędnego i zdrowego domu.
* Jak działa? Rekuperator usuwa zużyte, ciepłe powietrze z pomieszczeń (np. z kuchni, łazienek) i jednocześnie nawiewa świeże powietrze z zewnątrz. W centralnym elemencie rekuperatora – wymienniku ciepła – strumienie powietrza mijają się, nie mieszając się. Ciepło z powietrza wywiewanego jest przekazywane do zimnego powietrza nawiewanego, odzyskując nawet do 90-95% energii.
* Korzyści:
* Znaczące oszczędności na ogrzewaniu: Mniejsze straty ciepła przez wentylację przekładają się na niższe rachunki za ogrzewanie. W standardowym domu, wentylacja grawitacyjna odpowiada za około 30-50% strat energii. Rekuperacja drastycznie to redukuje.
* Zawsze świeże powietrze: Nawet przy zamkniętych oknach, system stale dostarcza przefiltrowane, świeże powietrze.
* Wyeliminowanie alergenów i zanieczyszczeń: Filtry w rekuperatorze zatrzymują pyłki, kurz i inne cząsteczki, zanim dostaną się do wnętrza. To nieocenione dla alergików.
* Kontrola wilgotności: Rekuperacja pomaga utrzymać optymalny poziom wilgotności, zapobiegając nadmiernemu wysuszeniu powietrza zimą i jego zawilgoceniu latem.
* Cisza i komfort: Nie ma potrzeby otwierania okien, co eliminuje hałas z zewnątrz i przeciągi.
* Współpraca z klimatyzacją: Systemy clima (np. klimatyzatory kanałowe) mogą być zintegrowane z rekuperacją, zapewniając zarówno świeże, przefiltrowane powietrze, jak i komfortową temperaturę.

Praktyczna porada: Decydując się na rekuperację, zwróć uwagę na sprawność odzysku ciepła (im wyższa, tym lepiej), rodzaj wymiennika (krzyżowy, przeciwprądowy – ten drugi jest efektywniejszy) oraz poziom hałasu generowanego przez urządzenie.

VI. Klimatyzacja Przyszłości: Inteligentne Sterowanie i Ekologiczne Innowacje

Rynek clima to arena ciągłych innowacji. Dążenie do maksymalnego komfortu użytkowników łączy się z rosnącą świadomością ekologiczną i potrzebą minimalizacji wpływu na środowisko.

1. Inteligentny przepływ powietrza i personalizacja:
Systemy clima wyposażone są w coraz bardziej zaawansowane czujniki (temperatury, wilgotności, obecności, a nawet jakości powietrza) i algorytmy sztucznej inteligencji. To pozwala na:
* Automatyczne dostosowanie: Klimatyzator nie tylko utrzymuje zadaną temperaturę, ale także analizuje preferencje użytkowników, wilgotność, czy nawet prognozę pogody, aby proaktywnie dostosować swoje działanie.
* Indywidualne strefy komfortu: W systemach multi-split czy VRF/VRV, zaawansowana automatyka pozwala każdemu użytkownikowi na ustawienie własnych preferencji temperaturowych w jego strefie, co jest niemożliwe w tradycyjnych systemach.
* Zapobieganie przeciągom: Inteligentne nawiewy (np. funkcja „Coanda” w niektórych modelach) kierują strumień powietrza wzdłuż sufitu, zapewniając równomierne rozprowadzenie chłodu bez odczucia nieprzyjemnego przeciągu.

2. Filtracja i oczyszczanie powietrza przyszłości:
Technologie oczyszczania powietrza idą w parze z rozwojem klimatyzacji. Oprócz wspomnianych filtrów HEPA i jonizatorów, rozwijane są:
* Filtry samoczyszczące się: Eliminuje konieczność ręcznego czyszczenia niektórych komponentów.
* Moduły UV-C: Promieniowanie ultrafioletowe jest skuteczne w niszczeniu wirusów, bakterii i pleśni, co dodatkowo sterylizuje powietrze przepływające przez urządzenie.
* Czujniki jakości powietrza (PM2.5, LZO): Urządzenia automatycznie zwiększają intensywność filtracji, gdy wykryją podwyższone stężenie szkodliwych cząstek w powietrzu.

3. Automatyka klimatyzacyjna i inteligentny dom:
Integracja systemów clima z systemami inteligentnego domu (smart home) staje się standardem.
* Sterowanie głosowe: Wydawanie poleceń klimatyzatorowi za pośrednictwem asystentów głosowych (Google Assistant, Amazon Alexa).
* Geofencing: Klimatyzacja włącza się lub wyłącza automatycznie, gdy użytkownik zbliża się do domu lub go opuszcza, na podstawie lokalizacji smartfona.
* Harmonogramy adaptacyjne: System uczy się codziennych nawyków domowników i optymalizuje pracę, np. chłodząc sypialnię na godzinę przed snem użytkownika.
* Integracja z innymi systemami: Współpraca z ogrzewaniem, wentylacją, roletami zewnętrznymi (np. automatyczne opuszczenie rolet przy silnym nasłonecznieniu, aby zmniejszyć obciążenie klimatyzacji).

VII. Clima w Perspektywie Globalnej: Wyzwania i Odpowiedzialność

Wzrost popularności systemów clima na świecie, napędzany globalnym ociepleniem i rosnącym zapotrzebowaniem na komfort, stawia przed nami poważne wyzwania ekologiczne.

1. Wpływ klimatyzacji na środowisko:
Główne punkty zaniepokojenia to:
* Zużycie energii elektrycznej: Klimatyzacja odpowiada za znaczną część globalnego zużycia energii elektrycznej, zwłaszcza w regionach o gorącym klimacie. W Chinach, USA czy Indiach, w szczycie sezonu letniego, klimatyzacja może odpowiadać za ponad 50% zużycia prądu. Produkcja tej energii często wiąże się z emisją CO2 z elektrowni węglowych.
* Czynniki chłodnicze (F-gazy): Dawniej stosowano czynniki chłodnicze z grupy CFC i HCFC (np. R22), które niszczyły warstwę ozonową. Zostały one wycofane na mocy Protokołu Montrealskiego. Obecnie stosuje się HFC (np. R410A, R32), które nie niszczą ozonu, ale są silnymi gazami cieplarnianymi (mają wysoki współczynnik GWP – Global Warming Potential). Na przykład GWP R410A